Quy sơn nhạc ngũ

[MaDe In VietNam]

lu gu
Ba đứa đi lên ngọn đồi phía sau khu phố cũ, đường thoai thoải. Trên đồi có một ngôi miếu tường gạch mái cong, cửa khoá im lìm. Từ đây nhìn xuống các lớp mái dưới chân, và bên kia là một ngôi chùa Tạng, tên là gì cũng không nhớ nữa.

Ngôi chùa Tạng dựng trên đỉnh ngọn đồi, bên cạnh có một chiếc Pháp luân chung khổng lồ, cao đến mười mấy mét. Những Phật tử cần mẫn kéo cho chiếc tháp đó xoay không ngừng, để chuyển ngàn vạn lời kinh Phật lên đến khắp vũ trụ. Hình ảnh Pháp luân chung hiện diện và gắn với đời sống của người Tạng đã cả nghìn năm qua.



http://static.panoramio.com/photos/original/31661734.jpg
Từ ngọn đồi sau khu phố cổ, chúng tôi đi lên ngọn đồi Quy Sơn cao hơn, trên đó có một ngôi chùa thấp thoáng. Đồi đất khô, cây đã trụi hết lá, và trời thì xanh ngăn ngắt.



http://static.panoramio.com/photos/original/31662362.jpg


http://static.panoramio.com/photos/original/31662389.jpg
Đi dần lên Quy Sơn, Shangri-la trải rộng bên dưới như một bức tranh nhiều mảng. Một ngôi chùa Tạng, một ngôi đền Hán, những mái ngói cũ kĩ, những toà nhà vuông mới, một dải núi xa, làn nắng sớm lan xua dần sương giá.

Cái hồn cũ của thị trấn Gyalthang đã dần bị bó hẹp lại, co cụm, vùng vẫy giữa những ngôi nhà mới, để mang tên là thị trấn Trung Điện (Zhongdian), rồi khi cái tên Shangri-la huyền thoại được giới du lịch bàn luận, thì lại một lần nữa đổi tên.

Rốt cuộc, Shangri-la có thật trên cõi đời này không? Shangri-la là đây hay còn đang phiêu bạt, trôi nổi nơi nào?


http://static.panoramio.com/photos/original/31662398.jpg
Lên trên đồi cao, phong cảnh đẹp như tranh vẽ: Một đàn ngựa thong thả ăn cỏ trên triền đồi, nắng chiếu rực rỡ qua những tàng cây, và xa xa là dãy núi có tuyết phủ trắng. Trời một màu xanh ngắt, và người một niềm ngây ngất. Từ dưới đi lên những bà những chị mang đồ lễ lên chùa, vừa đi vừa rì rầm trò chuyện.

Bình yên và sống động, đời thường mà linh thiêng.


http://static.panoramio.com/photos/original/31662417.jpg
Đường đi lên phía đỉnh đồi



http://static.panoramio.com/photos/original/31662468.jpg


Một phút nghỉ chân


http://static.panoramio.com/photos/original/31663265.jpg
http://www.phuot.com/threads/5590-H%E1%BB%93-Lugu-v%C3%A0-huy%E1%BB%81n-tho%E1%BA%A1i-N%E1%BB%AF-nhi-qu%E1%BB%91c/images/icons/icon1.gif


Ngôi chùa Tạng trên đỉnh đồi tràn ngập trong sắc màu của những lá cờ sặc sỡ. Mỗi lá cờ là một bài kinh cầu nguyện, được treo lên khắp nơi để gửi lời của những kẻ mộ đạo đến với thập phương chư Phật.

Trong luồng gió, tưởng như nghìn vạn lời kinh đang vang lên rầm rì, rầm rì. Và khắp xung quanh, muôn vạn chư Thiên cũng đang nguyện cầu cho chúng sinh cõi Sa Bà.


http://static.panoramio.com/photos/original/31663292.jpg
và dưới


http://static.panoramio.com/photos/original/31663330.jpg

[MaDe In VietNam]

Sau khi xuống xe, chúng tôi chìa cái tên nhà nghỉ Husi teahouse ra, thế là anh lái xe lấy điện thoại gọi ngay cho nơi đó. Vài phút sau, một anh chàng ra đón chúng tôi về chỗ nghỉ. Nơi này với tầng một là quán, tầng trên là phòng nghỉ, phụ chung. Giá cả khá đắt, chỉ có anh chàng nói được 1 - 2 từ tiếng Anh, còn lại là giao tiếp chân tay. Cô bé tiếp tân chỉ lên tấm bảng gỗ trên tường: 2 bed room: 120Y; 3 beds room: 150Y. Nhưng thấy cái cửa sổ kính to đùng là chúng tôi OK luôn, dù công trình phụ phải dùng chung.

Cùng là phòng với cửa kính nhìn ra hồ, còn 2 phòng đôi, và một phòng tập thể với giường tầng chứa được đến chục người nữa.

Có chỗ nghỉ rồi, tôi xuống nhà ra hiệu hỏi xem có xe nào chở chạy đi chơi các vùng quanh đây không, đi sâu vào Trung Hải tử, đi Ligé, đi núi Cách Mẫu. Nhưng không thể hiểu được nhau. Hỏi đi thuyền thế nào, anh chàng chỉ ra phía bến thuyền, nhưng chiều rồi, cũng không có thuyền... Thế là cuối cùng chúng tôi lại điệp khúc xe đạp, rướn mông đạp trên những con đường đầy đá của thôn Lạc Thuỷ.


Những ngôi nhà của người Mosho làm bằng gỗ toàn bộ
http://static.panoramio.com/photos/original/30636241.jpg
Đảo Hewawu, nghĩa là người con gái đẹp, nằm giữa phần hồ phía Bắc. Trên đảo cũng có một ngôi chùa nhỏ. Trong nắng chiều, mái chùa dát đồng lấp lánh lên trong nắng. Gần bờ là những đàn chim mòng nổi bập bềnh trên mặt nước.

Bình yên quá

http://static.panoramio.com/photos/original/30635735.jpg
Sự tích hồ Lugu
Truyền thuyết của người bản xứ Mosho kể rằng:

Ngày xửa ngày xưa, nơi này vốn không có hồ, mà chỉ là một thung lũng núi đẹp đẽ xanh tốt. Giữa thung lũng có một ngôi làng trù phú sung túc, người dân chăn thả súc vật khắp thung lũng và các sườn núi quanh đó.

Tuy nhiên không phải ai cũng sung túc. Trong làng có một cậu bé mồ côi không người thân thích, cậu phải đi chăn bò và cừu cho mụ nhà giàu trong làng. Ngày ngày cậu lùa bò, cừu về phía chân núi. Cậu thường xuyên bị cơn đói hành hạ mà không có gì ăn, nên nhiều khi mệt quá ngủ thiếp đi. Một ngày kia, cậu ngủ gục trong cơn đói, thì nữ thần Gemu báo mộng cho cậu, nói với cậu rằng: "Con hãy đi về hướng bắc, tìm đến một hang đá sau mấy cây to, trong đó có một con cá rất lớn, con hãy cắt thịt nó mà ăn, nhưng mỗi ngày chỉ được cắt một lần, và không được nói cho ai biết cả".

Cậu bé tỉnh dậy, lùa bò về hướng bắc, quả nhiên tìm thấy chiếc hang bên sườn núi. Cậu vào hang, và ngạc nhiên sao, ở cuối hang có một con cá rất to nằm vừa khít ở đáy hang, cứ như nó bị nút chặt ở đó vậy. Con cá vẫn sống, cậu bé đói quá bèn cắt một miếng thịt của nó và nướng ăn, thì mùi vị thơm ngon tuyệt vời. Nhớ lời dặn của nữ thần, cậu đi về và không nói cho ai biết. Ngày hôm sau cậu quay lại, thì lạ thay, chỗ thịt bị cắt hôm trước đã liền lại, mà con cá vẫn sống. Thế là từ đó, mỗi ngày cậu đều đến đó cắt thịt cá ăn, không còn lo đói.

Mụ chủ nhà dần phát hiện ra cậu bé làm thuê có vẻ béo tốt lên, lại chẳng ăn cả cơm thừa của mụ. Mụ tìm mọi cách tra hỏi, và cuối cùng cậu bé đã không giữ được bí mật của mình. Mụ tức tốc đến chiếc hang, nhìn thấy con cá thần, mụ vô cùng sung sướng, nhưng lại cũng lo sợ sẽ bị người khác chiếm mất.

Thế là mụ gọi người nhà, quyết lôi con cá về làm của riêng. Mụ buộc con cá vào 9 con bò, 9 con ngựa để kéo. Và cuối cùng con cá bật ra khỏi chỗ kẹt.

Nhưng đó cũng là khi điều bất hạnh giáng xuống: con cá nằm ở cuối hang bịt kín một nguồn nước. Khi nó bị lôi ra, nước từ trong hang lập tức phun ra khủng khiếp. Chỉ trong chốc lát nước cuốn trôi tất cả, cả thung lũng và ngôi làng xinh đẹp xưa kia đã biến thành một hồ nước mênh mông, chính là hồ Lugu ngày nay.


Khi đó, ở cuối làng, có bà mẹ kia đang chuẩn bị cho lợn ăn, hai con của bà chơi ở bên cạnh. Bỗng nhiên nước tràn đến, bà mẹ chỉ kịp bỏ hai đứa con nhỏ vào chiếc máng lợn, máng nổi lên mặt nước, nhưng chỉ có thể chở được hai đứa trẻ. Bà mẹ chìm xuống mặt nước sâu mãi mãi.

Hai đứa trẻ đó trở thành tổ tiên của tộc Mosho, họ gọi hồ Lugu là Hồ Mẹ để tưởng nhớ mẹ mình. Và từ đó những con thuyền của người Mosho trên hồ đều có hình cái máng lợn, và gọi là thuyền máng lợn.


Người Mosho đến nay vẫn tin rằng con cá thần xưa kia giờ vẫn còn đang sống trong hồ. Ai nhìn thấy nó sẽ gặp may mắn suốt cuộc đời.

Truyền thuyết xa xưa, đã thật xa xưa...




Núi Nữ thần Gemu, hồ Mẹ, và con thuyền máng lợn trong chiều...
http://static.panoramio.com/photos/original/30636281.jpg
Người Mosho (Mosou, Môsô, Mousho, Ma Toa) sống quanh hồ là một nhánh của dân tộc Nakhi (Naxi - Nạp Tây), là tộc người có chế độ mẫu hệ mạnh nhất còn lại đến hiện nay.

Theo truyền thống, tất cả con sinh ra đều sống với mẹ, nhiều người không biết và cũng không cần biết cha mình là ai. Trong ngôn ngữ cổ của người Mosho còn không có từ "cha", cũng không có hôn nhân chính thức.

Khi cô gái đến tuổi 13, mẹ cô sẽ cho ở một căn phòng riêng. Buổi tối đến, anh chàng nào thích cô sẽ đến tán tỉnh làm quen, và nếu cô gái đồng ý, chàng sẽ ngủ qua đêm tại đó; sáng hôm sau chàng về nhà với mẹ chàng. Những chàng trai như thế được các cô gái gọi là Axia, và các cô gái được gọi là Xiaba. Nếu muốn mối quan hệ được bền chặt và chính thức, mẹ của chàng trai sẽ sang gặp mẹ cô gái nói chuyện, để buổi tối chàng có thể vào cửa nhà nàng tự do. Nhưng sáng ra chàng lại về nhà chàng, làm việc ở nhà mẹ chàng; chàng chỉ làm chồng khi đêm đến.

Khi không còn thích nhau nữa, họ chia tay nhau một cách tự do; "đến với nhau tự nguyện, chia tay nhau tự do" trở thành truyền thống, và phong tục này được gọi là "Tẩu hôn".

Đứa con sinh ra, nếu là con trai thì nhiệm vụ dạy dỗ nó trở thành một người đàn ông thuộc về các ông cậu, ông bác, tức là anh em trai của mẹ, vẫn sống dưới cùng một mái nhà. Như thế đứa trẻ không cần đến sự chăm sóc của cha, và cũng không cần biết cha là ai. Một gia đình Mosho gồm nhiều thế hệ, trong đó bà Tổ mẫu ở một phòng riêng, đàn ông ở chung, các phụ nữ khác (và con của họ) ở phòng riêng. Mỗi khi đêm đến, ai cũng có cuôc sống riêng của mình... Do vậy nhà của một gia đình thường khá lớn.


Những ngôi nhà bên bờ hồ nước



http://static.panoramio.com/photos/original/30636253.jpg
Người Mosho xưa kia theo tôn giáo bản địa, tôn thờ Nữ thần Gemu của dân tộc, cũng là Nữ thần núi, nữ thần thiên nhiên. Họ lập một ngôi đền dưới chân núi thiêng để thờ cúng nữ thần, và những người làm việc tế lễ đều là phụ nữ.

Tuy nhiên, khi Phật giáo Tây Tạng truyền đến, thì tín ngưỡng bản địa dần lùi về sau. Tất cả người Mosho đều theo Phật giáo, và lập một tu viện ở Vĩnh Ninh, lớn hơn đền thờ nữ thần nhiều. Trên hai hòn đảo giữa hồ cũng dựng lên hai ngôi chùa Tạng. Trong những gia đình Mosho, cứ hai người con trai thì gần như một người vào tu viện làm lạtma. Khi có đại lễ, họ thỉnh Đại lạt ma từ Lệ Giang, Shangrila đến. Trong lĩnh vực tôn giáo, đàn ông vì thế lại nắm giữ vai trò tu sĩ. Những chàng trai ở nhà phải nghe lời mẹ, bà ngoại, nhưng khi đã là lạtma thì mọi người đều phải tôn trọng.

Quanh vùng hồ Lugu, có nhiều miếu thờ Phật giáo Tạng truyền, dưới hình thức một đống đá xây cao, hình tròn, với nhiều chữ Tạng trên đó.

Và buổi sáng sớm, chúng tôi đã được xem một nghi thức tế lễ của người Mosho tại một ngôi miếu như thế...


Một ngôi miếu bằng đá ở chân núi, cạnh thôn Lạc Thuỷ.
http://static.panoramio.com/photos/original/30637567.jpg
http://static.panoramio.com/photos/original/30637646.jpg
http://static.panoramio.com/photos/original/30658390.jpg
http://static.panoramio.com/photos/original/31433764.jpg

[MaDe In VietNam]

http://static.panoramio.com/photos/original/31686649.jpg
http://static.panoramio.com/photos/original/31686645.jpg